AMSTERDAM - Wie een boete krijgt van een scanauto, doet er goed aan die zorgvuldig te controleren. Jaarlijks worden vele duizenden parkeerboetes ingetrokken na bezwaar. Vaak ligt de fout bij de parkeerder zelf, maar niet zelden blijkt de tijdsbepaling of het tijdstip van de overtreding niet te kloppen.
Proeven met extra toepassingen zoals controle op zwerfvuil en straatverlichting roepen ethische vragen op over toezicht.
Dat blijkt uit een rondgang van De Telegraaf bij gemeenten die een scanauto gebruiken bij handhaving van het parkeerbeleid. Deze krant schreef 27 gemeenten aan, waarvan er 18 reageerden.
Uit hun data blijkt dat tegen ruim 18 procent van de met behulp van een scanauto opgelegde parkeerboetes bezwaar wordt aangetekend. In ruim de helft van die gevallen is dat succesvol. Dat betekent dat ongeveer één op de negen scanautoboetes worden vernietigd.
Toch kiezen steeds meer gemeenten voor inzet van de scanauto. Een compleet overzicht ontbreekt, maar het zijn er tientallen. Dit jaar komen Apeldoorn, Bergen en Schouwen-Duivenland erbij. De meeste gemeenten zijn enthousiast. Controle vergt zo minder capaciteit, en de scanauto kan veel meer gebied controleren per uur en het percentage mensen dat netjes betaalt, stijgt.
Verschillende gemeenten maken bovendien een kanttekening bij het hoge percentage gegronde bezwaren. Vaak ligt de fout namelijk bij de automobilist zelf, die dan vaak een verkeerd kenteken heeft ingetoetst. In de meeste gevallen wordt het bezwaar dan ook toegekend door de gemeente en wordt de bon ingetrokken. "Daar zijn ze zelfs toe verplicht", zegt Jachien Piet van Verkeersboete.nl.
Maar een deel van de boetes wordt onterecht opgelegd, ook als de parkeerder wél alles goed doet. Zo wordt in Amsterdam zo'n 2 procent van de parkeerboetes vernietigd 'door een fout aan onze kant', zoals een woordvoerster het noemt.
'Scanauto had meermaals adres mis'
"Ik ben van mening dat de scanauto zeker niet waterdicht is", zegt verkeersrechtadvocaat Bert Kabel. Hij kamde jurisprudentie door en stuitte op een aantal voorbeelden waarbij de parkeerlocatie in het systeem niet klopte.
"Dat is een essentieel onderdeel van het belastbare feit en moet daarom op de naheffingsaanslag worden vermeld. De scanauto werkt met een GPS-systeem en koppelt de GPS-coördinaten aan het dichtstbijzijnde adres en niet aan het feitelijk juiste adres, wat fouten oplevert."
Flitspalen bijvoorbeeld worden gecontroleerd door gerenommeerde instanties als het Nederlands Meetinstituut (NMi). Dat zou volgens Kabel ook moeten gebeuren met scanauto's. Dat kan niet, zei een woordvoerder van de gemeente Rotterdam eerder op vragen van De Telegraaf "Want de scanunit is geen meetinstrument. Het is een hulpmiddel voor de fiscaal controleur bij de beoordeling of er een naheffingsaanslag parkeerbelasting moet worden opgelegd."
Ook met sneeuw en gladheid controleren scanauto's, zoals hier in Den Haag.
Hij vervolgt: "Het is landelijk gangbaar dat de scanunits niet worden gekeurd {zoals dat met snelheidscamera's WEL verplicht is}. Jaarlijks doet de leverancier van de scanunit een technische controle en iedere vier jaar krijgt de apparatuur een grote apk."
Parkeerboete voor rijdende man
Excesverhalen over scanauto's die verkeerde boetes opleggen halen regelmatig het nieuws. In Eindhoven regende het bijvoorbeeld maandenlang onterecht bekeuringen na een parkeersessie op een hofje dat op het terrein van een woningcorporatie ligt. De gemeente mag daar geen geld heffen, maar moest door het Eindhovens Dagblad op de fout worden gewezen.
In Amsterdam kreeg een automobilist vorig jaar een parkeerboete, terwijl hij reed. En in Noordwijk ging het vooral na de introductie van de scanauto mis, omdat die nummerborden verkeerd las, schrijft Omroep West. In weer andere gevallen kregen vergunninghouders na een klein foutje onterecht vrachten aan boetes over zich heen, soms tientallen in korte tijd.
Gemeenten proberen met nacontrole door 'echte' controleurs dit soort fouten te voorkomen, blijkt uit de rondvraag. In sommige gevallen sturen ze een ambtenaar ter plaatse. Bezwaar maken tegen een parkeerboete is echter lastig, zegt Jachien Piet van Verkeersboete.nl. Dat komt omdat het eigenlijk geen boete is, maar een naheffing. "Het valt onder het belastingrecht, wat ingewikkelder is. Je moet bij een bezwaar kijken naar formele gebreken."
Wat vaak helpt is een persoonlijk verhaal, zegt Piet. "Ik ken een voorval waarbij een vader zijn zoontje in een rolstoel de stoep op hielp. Dan kan je zeggen: hier is geen menselijke afweging gemaakt.
Proeven met andere toepassingen
Het aanvechten van een boete voor bijvoorbeeld parkeren op de stoep is makkelijker, legt hij uit. Ook daar worden scanauto's voor ingezet, merkt hij. En ook die controles gaan regelmatig mis, weet Piet. Hij vraagt zich dan ook hardop af of we willen dat scanauto's voor meer controles worden ingezet.
Dat is niet zomaar. Uit navraag blijkt dat verschillende gemeenten bij wijze van proef beelden gebruiken om te zien of mensen ongeoorloofd stilstaan, of straatverlichting defect is, om zwerfvuil op te merken of om bebording te controleren. "Stel dat ze de beelden ook gaan gebruiken voor controle op rijden met je mobiel in je hand", zegt Piet. "Ja, dat mag niet. Maar willen we zoveel toezicht? Het gaat dan wel de kant van Chinese praktijken op."
Man voert jarenlange juridische strijd tegen parkeerboete: 'Automaat was stuk en kon door blessure niet naar andere lopen'
De gemeente Dordrecht volgde pilots in andere gemeenten, maar zag ook dat die vaak weer worden stopgezet, zegt een woordvoerder. Hij wijst ook op een ander gevaar: het systeem kan minder secuur worden. "De scanauto is primair bedoeld voor parkeercontrole en is een kostbare techniek die optimaal benut moet worden. Extra toepassing van de beelden kunnen ten koste gaan van de prestaties."