De Kilometer Heffing |
Sun 01-Feb-26 20:44:07 |
Petities TEGEN de kilometer heffing (tot april 2007).
|
|
Petities TEGEN de kilometer heffing (tot april 2007).
|
|
Datum: Fri 14 July 2023
Door: Willemijn van Benthem
Amsterdam - Ondanks de val van het kabinet, presenteerde staatssecretaris Marnix van Rij (Fiscaliteit en Belastingdienst) op de valreep een rapport over de fiscale regelingen. Doel is een vereenvoudiging van het bestaande belastingstelsel. En dat is zéker nodig, menen drie prominente fiscaal hoogleraren unaniem. "Het stelsel is een overvolle kerstboom geworden."
In dit onderzoek werden negen maanden lang, 116 fiscale regelingen tegen het licht gehouden. De bevindingen waren niet mals: van de 73 regelingen waarvan een evaluatie beschikbaar is, werden 11 beoordeeld als doeltreffend en doelmatig, 41 als 'onzeker' en 21 als niet doeltreffend en doelmatig. Bovendien kosten ze geld: €150 miljard, ofwel 40% van de totale belasting- en premieopbrengsten. Doel van dit onderzoek, zegt staatssecretaris Van Rij zelf tegen De Telegraaf, 'is een vereenvoudiging van het bestaande belastingstelsel'.
Het Nederlandse belastingstelsel wordt door hoogleraren al decennialang een kerstboom genoemd waar steeds meer ballen in worden gehangen. "Inmiddels is die boom veel te zwaar geworden", zegt emeritus hoogleraar Leo Stevens. Hij is auteur van het Fiscale Handboek (1899 pagina's) als gevolg van de herzieningsoperatie begin deze eeuw, toen boxen 1, 2 en 3 werden geïntroduceerd. "Maar dat is alweer bijna 25 jaar geleden", zegt Stevens nu. "Dit rapport is dan ook eigenlijk oud nieuws, we weten dit allang."
Toch vindt hij het goed dat het wordt gedaan, want het onderzoek van het ministerie van Financiën 'is een signaal aan het parlement'. "Het is inmiddels alweer veel te ingewikkeld geworden, maar daar hebben zij zelf in grote mate aan bijgedragen." Stevens noemt als voorbeeld de hypotheekrenteaftrek. "Die aftrek zou eigenwoningbezit stimuleren. Maar inmiddels is alles rondom de huisaankoop razend ingewikkeld geworden. Het is de vraag of de fiscale regelingen die hiervoor zijn opgesteld, rechtvaardig zijn. Want zijn niet te veel huizen in handen gekomen van vooral een groep vermogenden in Nederland?" Hij voegt daar kritisch aan toe: "Veel fiscale stimuleringsregelingen zijn door politiek onvermogen uit de hand gelopen en hebben het vertrouwen in de overheid ondermijnd."
Hoogleraar Koen Caminada van de Universiteit Leiden noemt ook de volle kerstboom als metafoor. Zonde, zegt hij. "Het is inefficiënt, Nederland doet zichzelf tekort. Eigenlijk zou je iedere tien jaar een schoonmaakactie moeten houden." Er zijn wel al meerdere onderzoeken geweest, zegt hij ook. "Maar de laatste in 2012 is niet gelukt, omdat het kabinet toen viel."
Hij gaat verder op het voorbeeld van de hypotheekrenteaftrek. "Het is ter illustratie: maar als je die aftrek afschaft, zou je het tarief van de belastingschijven omlaag kunnen doen, van bijvoorbeeld 49% naar 35%. Je hoeft minder geld uit te delen en daarom ook minder geld op te halen." Bovendien biedt het verlagen van belastingtarieven meer voordelen, zegt de hoogleraar: "Als je gaat overwerken, worden je inkomsten minder zwaar belast. Dan gaat meer werken meer lonen."
Caminada zegt dat het politieke systeem in Nederland zo is gemaakt, 'dat we er goed in zijn om specifieke groepen uit de wind te houden en vrijstelling te geven'. "De wetgeving staat er vól van." In plaats van al die 'loopholes' in die inmiddels gatenkaas van het belastingsysteem, zoals hij het noemt, zou de hoogleraar opteren voor het vaker kiezen voor subsidies in plaats van fiscale regelingen. "Dan moet je elk jaar weer opnieuw de knoop doorhakken: geven we wel of geen subsidie?" Want belastingwetgeving, weet de hoogleraar, is er voor jaren en ook nog eens een politiek instrument. "Daarom zorgt de versplintering in de Tweede Kamer er voor dat het zo ingewikkeld is geworden."
Rechten
Dat ziet ook Stevens. "Het is bedroevend uit de hand gelopen. De wens om te profileren via belastingmaatregelen, is groter dan een stelsel neerzetten dat goed is voor algemeen belang." En daarbij is het volgens Stevens lastig om eenmaal verworven rechten ter discussie te stellen. "Begrijpelijk, want terugdraaien waar mensen denken recht op te hebben, gaat gepaard met ingewikkelde en irriterende overgangsregelingen."
Ruud de Mooij, oud-hoogleraar en plaatsvervangend directeur fiscale zaken van IMF weet vanuit zijn jarenlange internationale ervaring dat met iedere regeling belangen zijn gemoeid. "En daar draagt de versplintering zeker aan bij. Maar burgers moeten goed beseffen dat we dat allemaal betalen. Het is niet kosteloos." Hij vindt het heel goed dat dit onderzoek is gedaan. "Het is internationaal gezien de golden standard", zegt hij vanuit zijn kantoor in Washington. De uitslag noemt hij teleurstellend.
Tijd om hier goed over na te denken, aldus deze expert. En voor actie. "Dit onderzoek is een extra bouwsteen voor het hoognodige, nieuw op te zetten belastingstelsel in een volgend coalitieakkoord." Hij is het eens met Caminada en Stevens: "Onderzoek bijvoorbeeld of we de tarieven niet fors kunnen verlagen als je fiscale regelingen wegneemt. Het is niet alleen efficiënter, maar hogere tarieven leiden ook tot ontwijkgedrag. En dat laatste is uiteindelijk ook schadelijk."
Nadenken wil Van Rij zeker, zegt de staatssecretaris in een interview met De Telegraaf, "alleen kan ik hier demissionair zijnde niets mee doen." Dat het belastingstelsel minder politiek en meer maatschappelijk zou moeten zijn, vindt hij een goed punt. "Ik heb dat ook gezegd, ten aanzien van het nieuwe stelsel voor box 3. Het heeft alleen zin als daar maatschappelijk draagvlak voor is. Het moet de burgers duidelijk zijn dat afschaffen of versoberen van regelingen niet wil zeggen dat we iets afpakken."
Ondertussen wil Van Rij benadrukken dat er niet níks is gebeurd in de afgelopen periode. "We polsen de samenleving door internetconsultatie en zetten die feedback ook in." En er is al langer gewerkt aan fiscale regelingen. "Neem de hypotheekrenteaftrek. De periode is verkort naar dertig jaar en het aftrektarief is verlaagd tot het tarief van de eerste schijf in de inkomstenbelasting." Maar, geeft hij toe, "het is allemaal hap snap en cumulatie. Geen burger meer die dat begrijpt."
Hij zag het zelf, toen hij meekeek met de belastingaangifte van zijn zoon. "Ik zei, trek je wel je hypotheekrenteaftrek af van de belastingen?" Hij vertelt dat zijn zoon geen idee had. "We zijn toen samen gaan rekenen of dat wel juist was ingevuld door de Belastingdienst." Hij lacht. "Dat was ook zo, daar had ik natuurlijk álle vertrouwen in, maar veel burgers kijken daar helemaal niet naar. Je moet ook bijna een boekhouder inhuren omdat het zo ingewikkeld is."
Met de uitkomsten van het onderzoek heeft de demissionair staatssecretaris er alle vertrouwen in dat het simpeler maken van het stelsel bij een volgende formatie terugkomt. "Een fatsoenlijke samenleving met een hoogwaardige economie, daar hoort een verfijnd systeem bij. Maar die verfijning moet niet leiden tot opstopping." En ook niet tot het niet goed gebruiken van belastinggeld, meent Van Rij. "Want er is wel €150 miljard mee gemoeid terwijl we in totaal €366 miljard aan belastingen ophalen. Dan moet je stoer zijn, elkaar recht in de ogen durven kijken", zegt hij, "en het lef hebben om te zeggen, jongens, de return on investment, de ROI, is niet goed, het is niet rendabel."
De rasoptimist spreekt, als hij concludeert: "Misschien zit er in de huidige situatie ook de paradox. Misschien leidt de versplintering tot een minder efficiënt, effectief en een te ingewikkeld belastingsysteem, maar volgt daaruit juist weer de roep om meer vakbewindslieden." Hij vond het een verademing om in dit kabinet te werken met experts als Ernst Kuipers, Conny Helder en Robbert Dijkgraaf. "Je hoeft niet allemaal specialist te zijn maar het zou op mijn terrein enorm helpen als er meer fiscalisten in de Kamer zouden zitten."
Bron: Telegraaf