|
Petities TEGEN de kilometer heffing (tot april 2007).
|
|
Datum: Fri 01 September 2023
Door: Leon Brandsema en Martin Visser
Den Haag - Midden- en hoge inkomens betalen de prijs van de energiecrisis. Terwijl lage inkomens er in drie jaar tijd met 1,3 procent op vooruitgaan, leveren middeninkomens tussen 2022 en 2024 twee procent in en hogere inkomens wel drie procent.

Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Planbureau. In de cijfers is de net afgesproken steun van 2 miljard euro voor lage inkomens nog niet meegerekend. Eerder al zijn lage inkomens zodanig tegemoetgekomen, via minimumloon en energietoeslag, dat de koopkracht over drie jaar op een ruime plus uitkomt. Voorzitter Reinier Castelein van vakbond De Unie maakt zich zorgen over de middenklasse. "Waar is de partij voor de middeninkomens? Die is er gewoon niet meer. Het is meer en meer nivellering." Hij verwijt de politiek dat die geen aandacht heeft voor middeninkomens die lijden onder hoge inflatie.
Video:Armoedebestrijding is het speerpunt van het demissionaire kabinet bij de begroting voor volgend jaar. Twee miljard euro wordt uitgetrokken om de armoede in ons land niet verder te laten stijgen. Maar volgens DFT-verslaggever Martin Visser wordt met deze begroting een grote groep Nederlanders vergeten. Tekst gaat verder onder de video.
"Het is zo ontzettend veel", verzucht Reinier Castelein, voorzitter van vakbond De Unie. "Maatregel op maatregel wordt gestapeld. Of het nu gaat over de verduurzaming van je huis, betalen voor je afval, rekeningrijden ligt op de loer. Het stapelt allemaal, vooral voor mensen met een middeninkomen."
Castelein maakt zich grote zorgen. Zijn vakbond vertegenwoordigt vooral werknemers met een modaal en bovenmodaal inkomen. Hij ziet hoe juist deze groep veel te verstouwen krijgt. En dan lijkt er ook nog eens nauwelijks aandacht voor te zijn in politiek Den Haag. Het demissionaire kabinet trekt in zijn begrotingsakkoord 2 miljard euro uit, vooral om armoede te bestrijden. "Natuurlijk moeten de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, maar met onze progressieve belastingen gebéurt dat al."
Eerder deze maand kwam het Centraal Planbureau met de nieuwste economische ramingen. Daaruit bleek dat er, zonder overheidsingrijpen, volgend jaar bijna een miljoen mensen onder de armoedegrens komen. "Daar gaat terecht de aandacht naar uit", stelt Rabo-econoom Hugo Erken. "Maar als je maatregelen neemt die de inkomens ondersteunen tot vlak onder modaal, ontstaan er daarboven juist ook weer schrijnende gevallen."
Zo verhoogt het kabinet de arbeidskorting, een belastingkorting voor werkenden. Maar die is alleen bedoeld voor inkomens tussen 23.000 en 37.000 euro. Ook worden toeslagen verhoogd. "Naast die terechte aandacht voor armoede is de vraag of er voldoende gebeurt voor de middengroepen. Na twee jaar van hoge inflatie is dat een kwetsbare groep. Je zou het er op zijn minst over moeten hebben wat je aan de koopkracht van de middenklasse doet."
Grofweg is een middeninkomen van 40.000 tot 75.000 euro. In de politieke discussie lijkt die groep wel afwezig. Opvallend genoeg werd de begroting dit jaar afgehandeld door secondanten van de kabinetstop. Namens D66 was vicepremier Sigrid Kaag als minister van Financiën uiteraard wel van de partij. Net als vicepremier Carola Schouten (CU), zij is het meest financieel onderlegd van de bewindspersonen van haar partij.
Premier Mark Rutte (VVD) en CDA-minister Karien van Gennip (ter vervanging van vertrekkend vicepremier Wopke Hoekstra) waren woensdagavond tijdens de laatste gesprekken alleen op afroep beschikbaar, maar hun hulp was blijkbaar niet meer nodig. Van het gebruikelijke onderhandelen tot diep in de nacht met de top van het kabinet was geen sprake, de laatste puzzelstukjes werden in een paar uur gelegd. Volgens betrokkenen bleef de discussie zonder de kopstukken een stuk inhoudelijker en werd het minder politiek.
Een verhitte discussie over de vraag of er ook niet wat moest gebeuren voor de middenklasse bleef daarmee uit.
De coalitie was het er snel over eens dat er vooral geld uitgetrokken moest worden om de inkomens aan de onderkant te stutten. Toch laten doorrekeningen van het Centraal Planbureau zien dat de klappen van de energiecrisis ook elders vallen. Als je de koopkrachtontwikkeling van vorig jaar, dit jaar en komend jaar bij elkaar optelt, dan ontstaat er een heel ander beeld dan wanneer je alleen maar naar de portemonnee van 2024 kijkt.
Op verzoek van De Telegraaf heeft het Planbureau berekend hoe de koopkracht per inkomensgroep zich heeft ontwikkeld over 2022, 2023 en 2024 bij elkaar. De laagste inkomensgroep boekte, dankzij verhoging van minimumloon en bijstand, een plus van 1,3 procent. Daar moet het nieuwe koopkrachtpakket dus nog bijkomen. Mensen met een middeninkomen zitten juist 1,9 procent in de min en de hoogste inkomens gaan er 3,1 procent op achteruit.
Erken van de Rabobank wijst erop dat het koopkrachtbeeld voor dit lopende jaar enorm is verslechterd. Tussen de ramingen van maart en die van augustus zit een groot verschil: "Het Centraal Planbureau had de inflatie veel te laag ingeschat, dat is nu bijgesteld", zegt de econoom. Consumenten hebben in de supermarkt, bij de kapper en in de horeca allang gemerkt dat het leven almaar duurder wordt. Het CPB rekende aanvankelijk met een prijsstijging van 6,5 procent dit jaar maar komt nu uit op bijna 8 procent. En daarmee verslechteren al die koopkrachtplaatjes.
Maar de politieke discussie is volledig gericht op 2024, naar die tegenvallers voor dit jaar is niet meer gekeken. Het kabinet heeft zich beperkt tot de armoedeplaatjes van komend jaar, al dan niet gedwongen door de eigen demissionaire status en een gebrek aan geld.
De Kamer heeft daar in principe geen last van. De fractievoorzitters van coalitiepartijen schoven niet aan bij de begrotingsonderhandelingen, zoals in het verleden wel gebruikelijk was. Zo houden zij hun handen vrij om na Prinsjesdag bij de algemene politieke beschouwingen nog een wensenlijst in te dienen, vermoedt een ingewijde. Zo wordt van de VVD nog actie verwacht om toch iets aan de hoge brandstofaccijnzen te doen, die anders op 1 januari met bijna 21 cent omhoog gaan.
Het kabinet heeft het eigen werk afgekaderd tot een wens die iedere partij in de Kamer had: voorkomen dat het aantal mensen in armoede zou groeien. Als er voor de middenklasse nog wat wordt geregeld, zal dat uit de Tweede Kamer moeten komen.
Bron: Telegraaf