De Kilometer Heffing

Sat 15-Aug-26
00:58:42

Petities TEGEN de kilometer heffing (tot april 2007).


Voor honderdduizenden mensen dreigt vervoer onbetaalbaar te worden

Datum: Tue 13 February 2024

Door: Gert van Harskamp

Amsterdam - Voor een groep van tussen de 73.000 en 175.000 huishoudens dreigt vervoer volledig onbetaalbaar te worden. Brandstofkosten zijn te hoog, maar elektrisch rijden en openbaar vervoer zijn onbereikbaar. Doorgevoerde accijnsverlagingen helpen echter niet, want die steun komt bij de verkeerde groep terecht.

Benzineprijs te hoog, OV te ver weg

Dat zegt onderzoeksinstituut TNO in het rapport De energietransitie en het risico op vervoersarmoede. Uit de analyse van TNO blijkt dat tussen de 113.000 en 270.000 huishoudens in Nederland een laag inkomen en hoge brandstofkosten hebben. In deze groep zijn tussen de 73.000 en 175.000 huishoudens extra kwetsbaar, omdat zij naast weinig geld ook slecht toegang tot openbaar vervoer hebben.

Weinig inkomen, veel kilometers

"De hoge brandstofkosten van deze risico-huishoudens met een auto worden vooral veroorzaakt door een hoog aantal gereden kilometers", zegt Peter Mulder, hoofdauteur van de studie. "Uit onze data blijkt dat dit niet alleen door woon-werkverkeer komt. We zien dit reisgedrag ook bij gepensioneerden en mensen met een uitkering."

Deze groep verbruikt ongeveer 40% meer brandstof dan het gemiddelde huishouden met een eigen auto. De brandstofkosten bedragen gemiddeld tussen de 10 en 12% van hun inkomen. Opvallend is verder dat deze kwetsbare huishoudens veelal gezinnen met kinderen zijn, concludeert TNO. Eén-ouder gezinnen zijn oververtegenwoordigd en het hoofdinkomen is vaak een uitkering of pensioen.

In het Noordoosten, kop van Noord-Holland en Zeeland vallen relatief gezien veel mensen binnen de risicogroep. Daarnaast wonen de risicohuishoudens met een auto vaker in middelgrote steden en op het platteland, met name de zuidoostrand van Nederland. Het gaat daarbij om de regio's Venlo, Enschede, Zevenaar en het gebied in de lijn Bergen op Zoom - Oss. Ook in wijken van Rotterdam en Almere wonen meer dan gemiddeld van deze risicohuishoudens. TNO ziet ook dat 60 tot 70% van deze mensen ook op andere gebieden 'energiearm' zijn: hoge energielasten en een slecht geïsoleerd huis.

Dupe door energietransitie

De groep armen met een auto dreigt door de omschakeling naar duurzaam vervoer juist extra de dupe te worden. "In de energietransitie wordt het gebruik van een brandstofauto steeds verder ontmoedigd door regels en hogere prijzen. Denk aan milieuzones in steden en hogere brandstofprijzen door milieubelastingen", legt Mulder uit. "Deze maatregelen zijn bedoeld om de uitstoot te verminderen, maar het is belangrijk om oog te houden voor huishoudens die niet op eigen kracht mee kunnen doen aan de overstap naar duurzaam vervoer."

Deze huishoudens hebben volgens TNO onvoldoende financiële armslag. Voor een elektrische auto hebben zij geen geld. Ook het openbaar vervoer is voor velen onbetaalbaar, of vanwege een afgelegen woonplek onvoldoende aanwezig. Uiteindelijk leiden de maatregelen tot hogere kosten, zonder dat er alternatieven aanwezig zijn, concludeert TNO.

"Vooral voor armere huishoudens vergroot dit de kans op vervoersarmoede", aldus Mulder. "Dat betekent dat zij het risico lopen bepaalde banen, voorzieningen en sociale relaties niet meer te kunnen bereiken vanwege te hoge vervoerskosten."

Steun naar verkeerde groepen

Om de gevolgen van de hoge brandstofprijzen te dekken heeft het kabinet een accijnsverlaging doorgevoerd. Volgens TNO is dat echter een volstrekt inefficiënte en dure maatregel, waarvan de meeste voordelen ook nog eens terechtkomen bij mensen die de ondersteuning helemaal niet nodig hebben. De groep van maximaal 175.000 kwetsbare huishoudens is klein in vergelijking tot de 6,3 miljoen auto's die in privébezit zijn.

Uit berekening van TNO hebben kwetsbare risico-huishoudens door hun hoge aantal kilometers op jaarbasis tussen de €260 en €300 aan accijnsverlaging ontvangen tegenover gemiddeld €185 voor overige huishoudens met een auto. Mulder: "Omdat slechts een paar procent van alle huishoudens tot de kwetsbare groep behoort, komt ongeveer 98% van de maatregelen ten goede aan mensen die de steun niet nodig hebben. De laatste groep groep is gemiddeld minder dan 4% van hun inkomen aan brandstof kwijt. Een accijnsverlaging voor iedereen is dus een inefficiënte en dure manier om een relatief kleine groep kwetsbare huishoudens te helpen."

Overigens geldt hetzelfde voor de subsidie op elektrische auto's, aldus Mulder. "Ook daar zien we een groot deel van de subsidie terechtkomen bij een groep die het eigenlijk helemaal niet nodig heeft, terwijl een elektrische auto voor de laagste inkomensgroepen nog steeds onbetaalbaar is."

Inkomensafhankelijke maatregelen

TNO concludeert in het rapport dat inkomensafhankelijke steunmaatregelen veel goedkoper en effectiever zijn om de mobiliteit van kwetsbare groepen op peil te houden dan generieke maatregelen. Daarbij blijft meer geld over voor het stimuleren van verduurzaming van bestaande vervoermiddelen en het stimuleren van andere vervoermiddelen zoals openbaar vervoer of elektrische fiets. Naast betaalbaarheid zijn dat volgens TNO ook twee beleidsinstrumenten die ingezet moeten worden om de doelstellingen van de energietransitie te halen.

Het onderzoeksinstituut adviseert de beleidsmakers te kijken naar inkomensafhankelijke en locatie-afhankelijke steunmaatregelen. Mulder: "Daarnaast denken wij dat het goed is om aanvullend onderzoek te doen naar de auto-afhankelijkheid van deze groepen, waarom zij meer dan 20.000 kilometer per jaar rijden. Omdat wij zien dat het niet woon-werkverkeer gerelateerd is."


Webmaster: Brandstof accijnsen zijn hoog in Nederland. PLUS daar komt ook nog een hoge BTW (21%) bovenop.

Bron: Telegraaf


Petities TEGEN de kilometer heffing (tot april 2007).