De Kilometer Heffing |
Thu 13-Aug-26 23:17:51 |
Petities TEGEN de kilometer heffing (tot april 2007).
|
|
Petities TEGEN de kilometer heffing (tot april 2007).
|
|
Datum: Sat 16 March 2024
Door: Connie de Jonge en Theo Besteman
Amsterdam - Na de dreiging van ASML om onderdelen uit Nederland te verplaatsen, hijst het kabinet de stormbal. Met operatie Beethoven wil het ontevreden bedrijven binnenboord houden. Topbestuurders zijn woedend: na jaren klagen in Den Haag over te veel regels, hoge belastingen, gebrek aan stroom en groeikansen, voelen ze zich vooral pinautomaat. Zijn hun klachten terecht? Het gras lijkt in het buitenland al snel groener.
Werkgevers en bestuurders buitelen over elkaar heen met zorgen over ons ondernemersklimaat. De Tweede Kamer schrapte in een oktobernacht {Webmaster: dus nog voor de verkiezingen van 22-nov-2023} plotseling gunstige fiscale maatregelen. De pijn wordt steeds meer gevoeld nu het sterke economisch herstel sinds de coronapandemie afzwakt, zegt macro-econoom Bert Colijn (ING). "De groei is eruit en de verwachtingen voor komende jaren zijn gematigder." Nederland staat in concurrentiekracht volgens het Institute for Management Development nog bij de top-5, maar een op zes bedrijven overweegt te vertrekken, toont onderzoek.
VNO-NCW-voorzitter Ingrid Thijssen ziet het met lede ogen aan. Iedere dag krijgen ondernemers vijf kantjes met nieuwe regels vanuit Brussel. "Dat is niet te doen, het vertraagt hun bedrijf", zegt ze. "Ondernemers hebben hier absoluut een punt", zegt Arnoud Boot, hoogleraar ondernemingsfinanciering (UvA). "Maar die regels maken ons ondernemersklimaat niet slechter dan in de ons omringende landen. Die krijgen die vijf kantjes ook."
Is Nederland dan het braafste jongetje van de klas door ze meteen door te voeren? "We zijn soms de sloomste", oordeelt Boot. Directeur Rients Abma van Eumedion, de vereniging van grote beleggers, bevestigt dat. "We zijn bij het doorvoeren van Europese regels juist bijna altijd te laat."
Wie kijkt naar de jaren uitgestelde aanpak van de stikstof- en mestproblemen kan dat alleen beamen. Den Haag is zelf ook een bureaucratisch monster. Ondanks de belofte van achtereenvolgende kabinetten om in het regel-oerwoud te kappen, nam de regeldruk de afgelopen vijf jaar toe. Het mkb heeft het meeste last, blijkt uit de jaarlijkse Regeldrukmonitor. Zeker een vijfde van de kappers, slagers en horeca-uitbaters kampt met regels die 'te complex zijn, niet goed aansluiten op de praktijk van de ondernemer, onduidelijk zijn of gewoonweg te veel kosten'.
Die regeldrift heeft een gouden keerzijde: buitenlandse investeerders kiezen om die reden voor ons land als springplank voor Europa. "Nederland is veruit de meest strikte toezichthouder in Europa", aldus Harry Adams, ceo van valutaconsultant Argentex die bewust in Amsterdam startte. Lukt het hier, dan zeker in de rest van Europa.
Het bomvolle stroomnet frustreert de bouw van woonwijken en bedrijfsuitbreidingen, waarschuwden bouwers als BAM en Heijmans recent. Nederland moet in 2050 volgens klimaatakkoorden van alle kolen, olie en gas af zijn om de CO2-uitstoot tot nul te reduceren. Vooral bedrijven die veel energie gebruiken schakelen al over op stroom of plannen zon- en windparken en worden hard getroffen. Smelterij Aldel in Groningen stopte, zinkmaker Nyrstar in Budel is tijdelijk stopgezet. Bedrijven die nu willen verduurzamen, stuiten op wachttijden voor het stroomnet die tot tien jaar oplopen, erkent Netbeheer Nederland. De 'congestiekaart' van Nederland toont dat bedrijven in Gelderland, Utrecht, Drenthe, Limburg en Brabant het hardst worden getroffen. Er is een wachtlijst met negenduizend bedrijven, ondanks jaarlijks €8 miljard extra aan investeringen tot 2027. Desondanks behoort de beschikbaarheid van stroom (99,999%) tot de hoogste in Europa.
Op de weg staan transporteurs delen van de dag vast. Door de stikstofproblematiek en het gebrek aan vergunningen is nieuwe infrastructuur nauwelijks mogelijk. Vanuit Rotterdam Europoort lopen vrachtwagens richting Duitsland dagelijks vast. Ook de Brainport-regio en knooppunt A1/A30 worden ontoegankelijk, waarschuwt VNO-NCW. In de groeiscenario's van het Rijk neemt het gebruik van de trein (+40%) en de auto (+32%) tot 2040 sterk toe. Dat betekent dat transportbedrijven vastlopen.
Zo snel als de VS met miljarden aan belastingvoordelen duurzame investeringen aan zich bond, zo traag reageren Europa en Nederland. De vergunningstermijnen in Nederland behoren volgens Europees onderzoek tot de langste van het continent. Het Adviescollege Toetsing Regeldruk erkende vorig jaar dat de bijbehorende kosten alleen al in 2022 met ruim €400 miljoen zijn gestegen. Onder het kabinet-Rutte III ging het om een toename van €5 miljard. "De regeldruk beperkt de productiviteit. Die wordt in Nederland al een tijdje gedrukt en dat zie je terug in de bbp-groei, in de output per gewerkt uur", zegt Colijn van ING. Dat leidt ertoe dat de directe buitenlandse investeringen al jaren teruglopen. Sinds 2019 zijn ze netto negatief: in 2020 zo'n €70 miljard. Vooral exporterende ondernemers zijn hier de dupe.
Tot frustratie van ASML en andere grote bedrijven besloot de Kamer in oktober de zogeheten expatregeling af te bouwen. Daardoor moeten buitenlandse werknemers met bijzondere talenten meer belasting betalen. Het voordeel van 30% over vijf jaar raken ze kwijt. "Die talenten gaan liever ergens anders werken", jammeren ondernemers. Waar grote bedrijven als ASML, Besi, KPMG en EY zelf best iets aan de salarissen van deze talenten kunnen bijspijkeren, is dat ingewikkelder in het mkb. Ook dat haalt AI-specialisten of laboranten die hier schaars zijn uit het buitenland. Dat de Innovatiebox, die belastingheffing bij veel vernieuwing drukt, mogelijk wordt versoberd, irriteert techbedrijven enorm.
"In die knettergekke nacht is een overval gepleegd", zegt fiscalist Cor Overduin van Grant Thornton. "De politiek heeft met de verandering van de expatregeling en de inkoop van eigen aandelen een wezenlijke verslechtering voor ondernemers veroorzaakt. De manier waarop - in enkele uren 's nachts zonder overleg - is veel schadelijker geweest voor het vertrouwen in de politiek dan die maatregelen op zich. Dit hebben internationale bedrijven gezien."
Volgens hoogleraar Boot zit de echte pijn niet in het aanpakken van de expatregeling zelf. "Het voedt bedrijven in hun overtuiging dat de overheid niet betrouwbaar is. Ze denken nu: 'What's next?' Dat geldt ook voor de extra belasting die de Kamer wil invoeren voor bedrijven die eigen aandelen inkopen, zegt Abma van Eumedion. "Misschien moet je daar als overheid wel iets aan doen, maar je kunt niet in één klap van een belastingtarief van 0 naar 17% gaan. Terwijl ze in de VS die belasting hebben verhoogd van 0 naar 1%.
Voorlopig is de heffing onzeker, omdat de senaat ervoor is gaan liggen. "Maar dat cadeautjes aan de burgers werden uitgedeeld en dat het bedrijfsleven dat moest betalen, heeft kwaad bloed gezet", zegt Abma.
Het verhaal dat ASML en wellicht andere techbedrijven hierdoor nu naar een land als Frankrijk kijken, wuiven zowel Boot als Abma weg. Boot: "Die miljarden die de Fransen beschikbaar hebben voor de chipindustrie is één ding. Maar hun economie is de afgelopen jaren fors achterop geraakt. Dat komt niet zomaar. Het gras lijkt in het buitenland al snel groener."
Als het aan de werkgevers ligt, zijn de lonen wel genoeg gestegen. "Na de enorme stijging vorig jaar hebben bedrijven weer geld nodig om te investeren", stelt directeur Raymond Puts van werkgeversvereniging AWVN. Zeker voor kleinere bedrijven zijn die niet meer op te brengen, waarschuwt MKB-Nederland. Maar voorlopig stijgen de cao-lonen nog. In februari kwam er in nieuwe cao's gemiddeld 6,4% bij. Pas als lonen in 2024 over de hele linie met gemiddeld 5% omhoog gaan, is de klap van de inflatie van de laatste anderhalf jaar weggewerkt, becijfert hoofdeconoom Esther Barendregt (Rabobank). Het tekort aan handjes is nergens in Europa zo groot. In de verpakkingen, distributie en basisindustrie laat die druk zich het meeste voelen.
Boot: "Nederland heeft veel te lang vast gehouden aan een beleid van lage lonen. Dat heeft mede voor die enorme tekorten op de arbeidsmarkt gezorgd. Dat we dat nu rechttrekken is onvermijdelijk. Maar dat moet voorspelbaar en geleidelijk. Dan kunnen ze dit mogelijk opvangen door te automatiseren of anders te gaan werken."
Nederland liep altijd achter in verduurzaming. Recente kabinetten zetten druk op de ketel: met een relatief grote zware industrie is er nu een 'snelle opwaartse trend', toont de Climate Change Performance Index. Daarop staat Nederland wereldwijd achtste. Het aantal klimaatregels en rechtsprocedures is in ons land volgens consultant Bain erg hoog. Nederland kent al de hoogste energiebelasting in Europa, "al is de impact in Duitsland nog veel erger", nuanceert Colijn.
Het laaghangende fruit van CO2-besparingen is al ingezet. Voor de grote groene klap hebben bedrijven zekerheid van de overheid voor vele jaren nodig. "Vrijwel alle raffinaderijen zijn om te bouwen voor groene brandstoffen. Maar investeringen gaan niet naar Nederland, andere landen zijn aantrekkelijker", zegt Erik Klooster, directeur van branchevereniging van raffinaderijen (Vemobin). "We zien, ondanks waarschuwingen, dat de Nederlandse CO2-heffing bovenop Europese heffingen is opgelopen. In nieuwe scenario's wordt dat zelfs verder verhoogd. Dit gat tussen Nederland en de rest, zo'n €230 Nederlandse heffing in 2030 versus €80 elders, is niet meer te dragen voor kunstmestleveranciers, krakers (chemie-installaties, red.) en staalmakers."
"Bedrijven lijken een onuitputtelijke geldbron, maar dat is eindig. De koning zei het in de Troonrede terecht: je moet geld eerst verdienen voordat je het kunt uitgeven", zegt fiscalist Overduin. "Dat is in Nederland kwijtgeraakt. Politieke partijen halen stokpaardjes van stal waarmee ze de verdiencapaciteit van onze economie beperken", wijst hij vooral op de belastingdruk.
De werkgeversorganisaties zeggen dat bedrijven €300 miljard aan belasting betalen, meer dan 95% van alle Nederlandse belastinginkomsten. Maar die berekening klopt niet, zeggen critici. VNO-NCW rekent dan ook de btw mee, betaald door de consument, en de loonbelasting die bedrijven voor hun werknemers overmaken. Dat stuk betalen ondernemers dus niet. Daar staat tegenover dat het kabinet het bedrijfsleven een verlaging van de winstbelasting beloofde toen de dividendbelasting, na heel veel commotie, uiteindelijk niet werd geschrapt.
"De Nederlandse concurrentiepositie is de laatste jaren verslechterd", concludeert Eumedion-directeur Abma. "Maar dat is geen reden om ineens in paniek te raken." Ook hoogleraar Boot toont zich optimistisch: "Er zijn nog altijd meer plussen dan minnen als je kijkt naar het ondernemersklimaat. Alleen al onze ligging is een geschenk van God: veel bedrijven willen hier nog steeds heel graag zitten. Juist als klein handelsland kunnen we nog steeds excelleren."
Bron: Telegraaf