|
Petities TEGEN de kilometer heffing (tot april 2007).
|
|
Datum: Fri 26 April 2024
Door: Thomas van Ossenbruggen
Amsterdam - Het demissionaire kabinet kreeg vandaag vijf opties voorgeschoteld voor een suikertaks, die per 2026 moet ingaan. Maar doet zo'n suikertaks eigenlijk wel waarvoor hij bedoeld is?
De suikertaks is een belasting op suikerhoudende dranken. Daarmee pogen overheden de gezondheid van burgers te bevorderen. Bedrijven zo is de bedoeling althans rekenen die belasting namelijk door in de verkoopprijs, waardoor een pak ijsthee of een fles cola duurder wordt en consumenten minder geneigd zouden zijn om zulke ongezonde producten te kopen. Dat zou minder overgewicht, gezondheidsproblemen en dus zorgkosten opleveren. Er kunnen ook budgettaire motieven meespelen: een verhoging van de belasting op frisdrank spekt de schatkist namelijk ook.
Momenteel geldt er een zogenaamde 'verbruiksbelasting' op alcoholvrije dranken. Dat zijn bijvoorbeeld frisdrank, limonade, alcoholvrij bier en vruchtensappen. Begin dit jaar ging die verbruiksbelasting omhoog. De verbruiksbelasting geldt echter niet voor zuivelhoudende producten - zoals chocolademelk - terwijl daar toch een hoop suiker in zit. Producenten van frisdranken omzeilden die verbruiksbelasting, door simpelweg een beetje zuivel aan hun product toe te voegen. Een 'slimme suikertaks' moet dat euvel oplossen.
Dat moet nog blijken. Er zijn in Den Haag vrijdag vijf varianten geopperd. De meest simpele optie is om alle alcoholvrije dranken even hoog te belasten - dus ook zuivel. Dan wordt er dus geen maatwerk toegepast: de hoeveelheid suiker in een product maakt niets uit voor de hoogte van de belasting. Bij de andere varianten is dat wel het geval.
Het RIVM berekende in 2023 dat een getrapte suikertaks - dus hoe meer suiker, hoe meer belasting - zou leiden tot een daling van 11 tot 14 procent in de verkoop van frisdrank, sappen en siropen. En in het Verenigd Koninkrijk verlaagden fabrikanten de hoeveelheid suiker in hun product nadat er zo'n getrapte suikertaks werd ingevoerd.
Maar of het de best denkbare maatregel is om de volksgezondheid te bevorderen? Fiscalist Ilona van den Eijnde van EY betwijfelt het. Allereerst omdat bedrijven zelf mogen bepalen hoe ze omgaan met die suikertaks: "In het Verenigd Koninkrijk koos een fabrikant ervoor om alle prijzen, dus ook van de 'zero-varianten', te verhogen. Daarmee werd de hogere belasting uitgesmeerd over meerdere producten en betaalden consumenten uiteindelijk net zoveel geld voor de variant met weinig suiker."
Van den Eijnde stelt dat er bij dergelijke problemen vaak al snel naar belastingmaatregelen wordt gegrepen. "Terwijl er ook veel andere oplossingen bestaan." Ze wijst er bovendien op dat het naleven van zo'n getrapte suikertaks, waarbij de hoogte van de belasting wordt bepaald door de hoeveelheid suiker in producten, lastig is qua uitvoering. Het is maar de vraag of de Belastingdienst daarvoor de capaciteit heeft.
Een simpel voorbeeld is meer geld steken in voorlichting, maar Van den Eijnde kent nog wat alternatieven "In Mexico hebben ze maatregelen genomen waarbij jonge kinderen geen ongezonde producten kunnen kopen, zodat ze niet op jonge leeftijd al gewend raken aan de smaak van veel suiker. En in Wales geldt er een minimum unit-prijs: daar mag alcohol bijvoorbeeld pas verkocht worden vanaf een bepaalde prijs. Daarmee weet je zeker dat de drempel om iets te kopen hoger wordt, terwijl dat bij belastingmaatregelen niet het geval is."
De fiscalist wijst er wel op dat overheden zich met dergelijke maatregelen wel erg veel bemoeien met de consument: "Je grijpt als volksvertegenwoordiger wel erg in in de keuzevrijheid van je bevolking. Als land moet je je goed afvragen of je die kant op wilt gaan en of het volk wel tegen zichzelf in bescherming genomen wil worden."
Bron: Telegraaf